O najpiękniejszych łzach, których nie można zbyt długo powstrzymać, pewnym końcu i pewnej wdzięczności, czyli rzecz o mnożeniu serca

 Nie sądziłam, że tak to się skończy. Nic przecież tego nie zapowiadało, gdy dzień wcześniej wstałam jak zawsze rano, popędziłam na parking na którym umawiałam się z Aśką i pojechałam na praktyki. Nic nie zapowiadało tego dzień wcześniej, gdy po prostu przygotowywałam śniadania, karmiłam, przewijałam, rozmawiałam i słuchałam dawnych historii. Gdy śmiałam się przy kawie z innymi opiekunkami z tego, jak dopadł nas w domu opieki istny armagedon z powodu grypy żołądkowej, którą ja sama załapałam przecież tydzień wcześniej.

Nic tego nie zapowiadało, tych łez. Ani pieczenie ciasta na pożegnanie dla moich Ptaszyn, ani kupowanie kawy dla chwilowych współpracownic. Ani gdy szłam spać, ani gdy obudziłam się o 5 rano, zwlokłam się z łóżka i jak lunatyk udałam się pod prysznic.

Ani podróż, ostatnia z Aśką w tym miesiącu, w tym właśnie celu. By ostatni raz pojechać na praktyki.

Ot, przyszłam, poszłam, tak po prostu. Nic nie znaczący epizod w czyimś życiu, dziewczyna od sprzątania, przewijania, karmienia i uczenia się, jak naprawdę się opiekować. Jak zmieniać opatrunki, jak zakładać cewniki, jak zmieniać worki stomijne czy karmić przez wgłębnik. Zwykłe medyczne czynności, przecież przywykłam do szpitali, kocham to robić. Nie przeszkadza mi żadna fizjologia, nie przeszkadza mi śmierć, którą się karmię, całkiem egoistycznie przecież.

Nawet gdy przyszłam rano, przebrałam się w szatni w szpitalne ubranie i wparowałam do kuchni z ciastem pieczonym dzień wcześniej i tą cholerną, tradycyjną w Polsce kawą. Później w śmiechu i łzach usłyszałam, że lepsza byłaby flaszka.

Robienie śniadania, poranna toaleta, zmienianie pampersów, kolejne kąpiele i wsadzanie do wanny, delikatne mycie pani Marii, jednej z wielu, która w ogóle nie kontaktuje, zmienianie opatrunków, przeczyszczanie delikatnie odleżyn, podnoszenie na łóżku. Największa intymność której już się nie odczuwa w ten sposób, jako coś niezwykłego, a całkiem naturalnego. Codzienność. Od 9 grudnia po prostu codzienność. Czy człowiek tak szybko przywyka? Czy człowiek tak szybko się przywiązuje? Czy człowiek tak szybko...w jakiś sposób może pokochać, sposób trudny nieraz do zrozumienia? Może. Okazuje się, że może. Każdy po kolei.

Od rana to samo.

Podczas obiadu karmię panią Kazię. Leżącą od dziecka, trochę niepełnosprawną umysłowo i całkiem fizycznie. Mówię pani Kazi, że ostatni raz ją karmię w sumie na obiad, bo od jutra mnie nie ma. Pani Kazia zaczyna szlochać jak małe dziecko. Nie wiem co mam zrobić w pierwszym odruchu, ale śmieję się, że nie ma co płakać, ktoś inny ją przecież nakarmi.

Po wczesnym obiedzie, bo przecież w domu opieki obiady je się o 12, kolej na to, żeby pomóc kolejnej pani Marii w łazience. Pomóc jej usiąść na toalecie, zmienić pieluchomajtki, bo jednak trochę popuściła.

Pani Maria po wylewie nie może mówić, czasem pojedyncze słowa są trafione. Lecz dotknęła ją prawie całkowita afazja, to to spowodowało głównie niedokrwienie. Długa rehabilitacja po udarze pozwoliła chodzić, jeść samodzielnie, czasem nawet zrobić herbatę. Wiek jednak ma swoje prawa i choć leczenie pomaga, działa jak przeciwwaga.

Poszłyśmy więc do łazienki, znów opowiadałam jej jakieś anegdoty podczas gdy robiła po prostu siusiu. Całkowita norma, dla kogoś nie do wyobrażenia. Pani Maria nawet woli jak ktoś jest z nią w łazience, bo gdy skończy nie musi czekać, tylko od razu ktoś pomoże wstać, ubrać się i pójść do pokoju. Porozumienie na migi, jest już całkiem ubrana, myjemy ręce.

I nagły wybuch płaczu. Widzę jak do okolonych zmarszczkami mądrych szarych oczu napływają łzy, oczy stają się czerwone, usta wyginają się w podkówkę. Pani Maria wie, że nie wrócę. Nie pójdę z nią do łazienki i nie pośmiejemy się, gdy puści soczystego bąka.

-Kochanie- pada niespodziewanie z jej ust i przytula mnie. Nie sądziłam, że ta starsza kobieta może tak mocno przytulić, tak, że aż traci się oddech. Choć może to nie przytulenie, może to pierwsze emocje? Ocieram te łzy, wiem, o co jej chodzi. Mówię, jak to ja, wzruszona troszkę, ale nic nie okazująca, żeby się uśmiechnęła, że przecież to nic takiego, są tu inni mili ludzie. Pani Maria wykonuje parę gestów, to żaden język ustalony, tylko jej. Rozumiem go. Rozumiem język zapowiadający rozstania. Ostatnie spojrzenia.

Wychodzimy z łazienki.

Po drodze mijam pokój leżącej pani Oli, która nie chodzi, ma chorobę Parkinsona, cała się trzęsie, ale umysł ma całkiem sprawny. Nieraz rozmawiałyśmy, to istna dystyngowana dama. Gdy dowiedziała się, że jej poruszająca się na wózku, nie widziana od 30 lat siostra mająca też na imię Barbara, ma przyjechać z USA, szukałam jej w internecie wszystkich okolicznych hoteli, żeby jakoś pomóc. Pani Ola, która słucha Radia Maryja i czyta Nasz Dziennik i ostrzegała mnie przez kupowaniem jogurtów z Niemiec. Pani Ola, z którą po prostu się nie kłóciłam, tylko słuchałam, potakiwałam, bo o słuchanie chodziło przecież.

Pani Ola woła mnie, gdy widzi jak zapierdalam po korytarzu z koszem prania. Mówię, że zaraz przyjdę. Podchodzę do jej łóżka, zatrzymana w tym szalonym biegu, jakim jest ta praca.

Pani Ola też płacze. Mówi te wszystkie miłe rzeczy, błogosławi mi zgodnie ze swoją religią, a ja to przyjmuję. Mówi jak wspaniały mam uśmiech, zaraźliwy. Jak strasznie będzie tęsknić, jak się cieszy, że chociaż przez ten czas tu byłam. Będzie się za mnie modlić.

Nie, nie płaczę, choć widzę kolejne zaczerwienione oczy.

Idę do oddziałowej, żeby wypełniła mi papiery do szkoły, bo przecież muszę mieć podpisane wszystko, dostać ocenę. Formalności. Ta jak zawsze oschła, śpieszy się. Harda sztuka, zarządzająca całym oddziałem.

Mówi, że mam podskoczyć do dyrekcji, bo chcieli mi coś powiedzieć.

Oho, przypał- myślę w pierwszym momencie, sądząc, że dostanę burę za ukradkowe wymykanie się na ćmika z innymi opiekunkami. Palenie przecież zakazane.

Nic takiego się nie dzieje jednak. Od dyrekcji dostaję witaminy dla zdrowia, słodycze dla przyjemności, dziękują mi, że tu przyszłam i im pomagałam.

-Przecież ja nic nie robiłam.- wyrywa mi się w całkowitym zbaranieniu. Spodziewałam się opierdolu a tu podziękowania? To ja zaczynam dziękować. Że mogłam się czegoś nauczyć, pozwolili mi. To przecież oni zrobili coś dla mnie, nie ja dla nich. Musiałam gdzieś zrobić praktyki, no nie? Sucha logika.

Wracam na oddział, wysyłają mnie do kuchni. W biegu po korytarzu z pokoju woła mnie pani Danka, z którą różnie żyłyśmy przez ten miesiąc.

Pani Danka jest młoda, ma 40 lat. W wieku 32 zachorowała na nowotwór mózgu, naciekający na pień, na rdzeń. Żyje, ale jest przykuta do łóżka. Nie może nawet sama obrócić się na bok. Jest strasznie sfrustrowana. Przecież miała takie wspaniałe życie. Męża, dzieci. Podróżowała. Pokazywała mi zdjęcia z Florydy, zdjęcia z innych wypraw. Zdjęcia z bankietów z milionerami.

Teraz leży przykuta do łóżka w domu opieki. Mąż wziął z nią rozwód, rodzina nie ma siły się nią zajmować, zwłaszcza, że ma nieraz napady szału i nieraz choćby mnie wyzwała od głupich kurew. Potrafi wydzwaniać dzwonkiem który krzyczy o zagrożeniu życia, gdy przez 10 minut nikt z jej pokoju nie wyniósł brudnego po kawie kubka.

Pani Danka woła mnie jednak i też chce się pożegnać, sam na sam. Ona nie płacze, ale mówi tak cholernie dużo, nieprawdziwych przecież rzeczy. Raz w myślach przecież ją sklęłam. Nie jestem żadnym aniołem. Ze swoją posturą i naturą niedźwiedzia, ze swoim rubasznym śmiechem i kurwa na ustach. Nie jestem. Jest mi głupio. Nie, nie płacze. Jeszcze nie.

Idę do kuchni z panią Agatą, jedną z opiekunek zatrudnionych w domu opieki. Jestem rozedrgana mimo wszystko, emocje grają podskórnie, łudzę się że nie widać, żartuję. Nie spodziewałam się tylu miłych słów. Przychodzę, odchodzę, prosta sprawa.

Pani Renata wlatuje do kuchni i mówi, że trzeba przewinąć panią Agnieszkę.

Pani Agnieszka ma 94 lata, miała urodziny dwa tygodnie temu. Nie kontaktuje wcale, tylko śpi i budzi się na jedzenie, czasem woła swoją mamę. Gdy się ją kąpie, woła mamę na ratunek, bo ktoś chwycił ją brutalnie i wyniósł z bezpiecznego gniazda, jakim jest jej łóżko. Moja kochana Ptaszyna, drobniutka, bardziej przypomina płód, niż dorosłe ciało. Powykręcane łapki, którymi jakimś cudem potrafi jeszcze sama chwycić kubek.

Zakładam więc rękawiczki, zmieniam pampersa jak zawsze, mówiąc do niej, nucąc czasem piosenki.

Gdy odchodzę powoli od łóżka, pani Agnieszka patrzy na mnie ogromnymi, ciemnobrązowymi oczami zajmującymi pół jej drobnej twarzy.

-Mamo, gdzie idziesz?- pyta mnie z ciekawością.

Nie powinno mnie to ruszać, przywykłam że parę razy byłam dla niej mamą. Ale tym razem wychodzę po raz ostatni. Coś chwyta mnie za gardło, wielka gula przesuwa się ku górze, oczy zaczynają się szklić.

-Niedługo wrócę.- mówię spokojnie jednak, a ona kiwa głową i zamyka oczy, znów udając się w krainę swojego snu.

Wynoszę śmieci, wracam na górę, na oddział, chuchając w ręce, bo zmarzły mi, gdy wrzucałam kolejne worki z pampersami do kontenera.

Wbiegam na piętro, przy drzwiach czeka pani Renata i zgrabnie zagarnia mnie na świetlicę.

Wszystkie panie, które mogą chodzić, nie leżą w łóżkach, które są na wózkach, czekają tam. Jak podczas śniadań, podczas obiadów, koncertów, spotkań z dziećmi, które są tam organizowane.

Chwiejnie podchodzi do mnie pani Teresa.

Cyniczna często farmaceutka, która choruje na SM, ale może jeszcze chodzić w miarę, mówić, chyba że ma gorszy dzień. Pani, z którą rozmawiałam otwarcie o eutanazji, choć przeraziła mnie tym pytaniem w łazience, co o niej sądzę, pewnego dnia, gdy pomagałam jej robić siku, bo miała gorszy dzień, kolejny rzut. Pani, która nieraz opowiada o swoim mężu, przystojnym wojskowym, który już nie żyje, zmarł w wypadku przed nią.

-Chciałyśmy panią pożegnać- podchodzi i przytula mnie, chwyta za rękę i podchodzi prowadzi ogłupiałą całkiem do stołu, na którym jest wielki, kokosowy tort.

Śmiałam się z nią w grudniu, że dałabym się zabić za kokosowe słodycze.

Tego jest za dużo.

Tego jest za dużo nawet mi, tej, o której nieraz śmieją się, że jest "gruboskórna jak hipopotamica".

Chowam twarz w dłoniach, bo więcej tego dnia nie dam rady się śmiać i udawać, że nie będę płakać. Zaczynam wyć jak bóbr, opanowuję się po chwili i po prostu płaczę. Lekko, z uśmiechem ale i niedowierzaniem. Nie wiem po prostu co powiedzieć, bo co mam mówić?

Przecież miałam tylko przyjść i pójść.

Panie też nic nie mówią, nie muszą. Te, które mogą podchodzą i mnie przytulają, dziękując ze te parę tygodni.

Same zamówiły tort, mówią potem, same, ze swoich skromnych rent, oszczędności, te, które potrafią nimi gospodarować w ogóle. Te, które mówią, rozumieją. Ale to od wszystkich, zapewnia mnie znowu moja ukochana pani Tereska.

W końcu podjeżdża pani Adela, mówiąc, że mają dla mnie coś jeszcze.

Uwielbiałam słuchać pani Adeli, która tak wiele w życiu przeszła. 96 lat bólu. Lata spędzone w obozie sowieckim. Ból jałowego łona i niemożności posiadania dzieci, po tym, co jej tam robili jako młodej dziewczynie. Opowieści o kochającym Dyziu, jej mężu, mężu którego tak jej brakuje u boku, że nieraz przez sen mówi do poduszki "posuń się wielkoludzie, posuń się Dyziu". Uwielbiam słuchać jej opowieści, krwawych, bolesnych, a często tak szczęśliwych i ufnych nadal, pomimo nadchodzącej śmierci, pomimo skóry jak pergamin która odchodzi płatami. Pomimo jej uporczywego "tak, siostro", nawet gdy żartobliwie mówi się jej, że nie jest się jej siostrą.

Dostaję różaniec.

W pierwszym odruchu chcę powiedzieć, że to przecież nie dla mnie, jestem innego wyznania, jestem Wiedźmą, ale...gryzę się w język. O ile parę pań to zrozumie, to tyle większość...

A to dla nich najcenniejsza, najważniejsza rzecz. Wszystko, co niektóre z nich mają. Ich wiara, którą się ze mną dzielą. Ich modlitwy, którymi będą mi sprzyjać. Ich...pewna miłość. Czułość. Wsparcie, największe, jakie mogą mi dać.

Nie mogę przestać płakać, wzruszać się, dopóki dziarska pani Renata nie mówi, że w sumie to burczy jej w brzuchu i może byśmy pokroili ten tort. Na świetlicę wjeżdża pani Agada i Lidka z kawą, siadamy, śmiejemy się.

Wreszcie wpada oddziałowa, harda sztuka miotająca mną przecież tak bardzo przez te dni po kątach. Zazwyczaj oschła tym razem też mnie przytula i mówi, że fajna babka jestem i też ma coś dla mnie. Kolejne słodycze. Żartuję, jak to ja, że zadek to mi jeszcze bardziej urośnie.

Od pani Walentynki z tyłu słyszę powtarzane zad, zad, zad, dziecięcy śmiech kogoś, kto już się cofa do prawieków. Słyszę żart pani Ireny, że zadek to mam fajny, więc nie mam się przejmować.

Patrzę na tych wszystkich ludzi i nie umiem wyrazić swoich emocji.

Jak to się stało, kiedy? Jakim cudem potrzeba tak niewiele, by stało się tak wiele?

Po wszystkim schodzę do szatni, przebieram się i po prostu wychodzę. Obładowana słodyczami, kawą, witaminkami na zdrowie i własnym plecakiem. Bo przecież wracam do domu.

Miliony myśli, emocji które nie mogą się uspokoić. Idę przez miasto jak w amoku, docieram do pkp, zapalam papierosa, czekam na pociąg. Dzielę się z ludźmi emocjami, rozmawiając przez telefon, pisząc smsy, bo za dużo tego, nawet jak na mnie, to kurwa, po prostu, za dużo.

Chce mi się płakać i śmiać zarazem. Serce drży.

Trochę ponad miesiąc. Wstawanie o 5, mycie, przewijanie, karmienie. Nic więcej.

-Nic? - kochany głos w głowie, ten miękki, ciepły, którego brakuje, głos w głowie gdy jadę pociągiem, gdy trochę ochłonęłam i próbuję skupić się na książce, ale wgapiam się tak naprawdę w okno i zaczynam podsypiać.

Sen, mara?

-O co ci chodzi?

-O serce Fridel.

-Och...

-Wiesz doskonale. Możesz myć, przewijać, karmić. Ale wtedy nie byłoby łez. Zawsze udajesz, że nie rozdajesz swojego serca, hipopotamico. A robisz to cały czas. Gdyby nie to, to nikt by nie tęsknił, nie żegnał...

-Już dzisiaj mówiłam paru osobom, nie psuj mojego nimbu suki, czemu zawsze musisz to robić?

-Bo nią nie jesteś, Fridel, skarbie mój.

Słyszę miękki głos, otula mnie w tych wszystkich emocjach.

Zawsze masz rację Króliku i zawsze mnie znałeś, tak jak ja ciebie. Nawet jeśli jesteś w mojej głowie, cóż, musiałeś w takim momencie przyjść, prawda? Zawsze wszystko, co nosisz w sobie wychodzi na wierzch. Zawsze widać wzruszenie pod rubasznym śmiechem, czyż nie?

Myślę tylko, Królik, że troszkę nie masz racji, serca się nie rozdaje. To nie jak dzielenie tego cholernego kokosowego tortu, dawanie, a potem, och, nie ma ani trochę, ani okruszka, bo ktoś wylizał wręcz talerz. To nie tak. Serca się nie rozdaje, choć, u ciebie nieraz tak to wyglądało. Ale ja jestem za wielką egoistką.

Tylko, widzisz, serce po prostu rośnie, gdy je dzielisz. To znów, nie rozdawanie, a pomnażanie. Dodawanie liczb ujemnych na plus. Najprostsze reguły matematyczne.

I czasem wszyscy cierpimy. I ja ostatnio cierpię, choć się nie przyznaję, gdy tęsknie za głosami których już nie ma, I ja cierpię nocami, razem z ciężkimi snami, choć ciężko o tym mi mówić.

I inni cierpią.

I wszyscy bywamy samotni. Umieramy, starzejemy się, nasze ciała się łamią.

Łamią się kości i dusze. Łamią biodra i zacierają umysły.

Czasem ranimy się słowami, czynami, bo jesteśmy ludźmi.

I co z tego, jeśli nie jesteśmy sami? Czasem ktoś nawet przemknie i da nam uśmiech?

I co z ran, jeśli damy trochę serca. Jeśli je pomnożymy.

Znów, ta sama lekcja, ta sama, jednak tym razem dotknęła samego rdzenia duszy. Rozedrgała do końca. Moje kochane Ptaszyny, tak wiele im zawdzięczam, dziś, gdy wróciłam do domu i to piszę.

Może i coś dałam...ale znów, otrzymałam o wiele, wiele więcej. Na długi czas.

Dostałam najpiękniejszy rodzaj łez i wzruszeń. Jeden z najpiękniejszych dni, jakie można pozwolić sobie przeżyć.

I może się wydawać że nie...ale dzisiaj mi pasuje jak żadna inna.