O cywilizacji wygody w której tak łatwo się zgubić, czyli o współczesnym człowiekiem który mimo wszystko jeszcze może wybrać swój upadek

Nasza cywilizacja jest cywilizacją wygody.

Jesteśmy rozpieszczeni, nigdy nie znający prawdziwego głodu, nie znający strachu innego niż brak pieniędzy na koncie i odcięcia od sieci. Nie muszący walczyć o przetrwanie, prawdziwe przetrwanie naszego życia, a nie tylko wyobrażenia o nim w dżungli społecznych niuansów.

Walczymy z prądem rzeki życia, życia, które sami tworzymy, zamiast nauczyć się w nim pływać.

Trochę mnie to przeraża.

Tak naprawdę, nie chcę być takim człowiekiem. Nie chcę być człowiekiem wygody, człowiekiem, który zadowala się tym, co świat uparcie podtyka mu pod nos, a nieraz i wciska na siłę, mówiąc, że tego potrzebuję.

Chcę sama znać i spełniać swoje potrzeby. Nie chcę oczekiwać tego od świata.

Wybraliśmy się na spacer w piękny niedzielny poranek. Słońce grzało nasze ciała, maszerowaliśmy spokojnie w całym oceanie ludzi, którzy wpadli na ten sam pomysł, co my.

Namiastka zieleni. Namiastka tego, na co czekamy. Bo niedługo przecież, już na początku czerwca choć na parę dni wyrwiemy się z tej betonowej dżungli, choć przez parę dni będziemy wędrować po swoich górach, po dzikich Połoninach Bieszczad. Rozmawialiśmy o tym, jak dobrze będzie wstawać jeszcze przed świtem o 4 rano, jak cudownie będzie nieprzerwanie iść przez 30 kilometrów, polegając tylko na własnych nogach. Jak cudownie będzie uciec od telefonów, ułatwień, tłumu. Jak cudownie będzie znów męczyć się tak, że nie można ruszyć nogą ani ręką, męczyć cię, jednocześnie przeżywając iście mistyczny cud, gdy jastrzębie i sokoły kołują nad głowami, jakby miały spaść na nie, wyczuwając najmniejszy przejaw słabości.

Płynęliśmy w swojej tęsknocie przez tłum, płynęliśmy, znów wyobrażając sobie kształt swojego marzenia. Proste życie, dom na odludziu i pracę własnych rąk, własnych rąk, które nas wyżywią. Bo przecież po to mamy dwie zdrowie ręce, dwie zdrowe nogi, żeby z nich korzystać. Żeby żyły i stawały się coraz mocniejsze.

Płynęliśmy w słoneczny dzień w mieście przez tłum ludzi zapatrzonych w telefony i marzyliśmy o życiu bez wygód. Spojrzeliśmy na morze ludzi. Rodziny z dziećmi, pary zajadające się lodami. W pięknych butach, w których nie przeszliby nawet 10 kilometrów. Z pięknymi fryzurami, jak to w niedzielne poranki wypada przecież.

Spojrzeliśmy na ludzi, którzy tak jak ja, mają wszystko podane na tacy. Spojrzeliśmy na nich, na siebie. Znów poczuliśmy, jak we dwoje razem dobrze się dobraliśmy.

My, ja i mój Mąż, nie chcemy wygody. Nie chcemy ułatwień na wielu polach. Bo może właśnie przez to, że człowiek musi się nieraz wysilić, czuje, że żyje?

Może w wysiłku, własnych rąk, własnych nóg, człowiek żyje naprawdę? Wtedy, gdy wie, że może polegać na sobie- a nie na tym, co go otacza.

Bo coraz więcej z nas polega właśnie na tym, co ma w dłoni- a nie na samych dłoniach. Wszyscy się strasznie rozleniwiliśmy. Ale czy możemy winić za to samych siebie, jednostkowo? Skoro stworzyliśmy cywilizację, która daje, nic dziwnego, że bierzemy. I nic dziwnego, że tracimy w tym umiar, tak bardzo, że zatracamy samych siebie. Zatracamy człowieka w sobie.

Zatraca się nie tylko ludzie ciało. Zatraca się umysł i dusza. Zatracają się emocje. Wszystko zbyt łatwe, wszystko zbyt dostępne.

Wygoda na każdym polu.

A przecież nie od dzisiaj powtarzano nam, że łatwa droga wcale nie jest lepsza.

Tym ułatwianiem w społeczeństwie, tym dążeniem cywilizacji do wygody naszych 4 liter w skali jednostkowej i skali globalnej zrobiliśmy sobie też wielką krzywdę. Zgubiliśmy nieraz to co ważne.

Zgubiliśmy wysiłek życia. Po co więc mamy nieraz żyć?

To zawsze istniało przecież w naszej naturze. Potrzeba przecież matką wynalazku. Człowiek inteligentny będzie wspinał się, człowiek jako istota myśląca nie będzie rzucać sobie kłód pod nogi, żeby zmęczyć bardziej swoje nogi.

To naturalny tok ewolucji, która stawia na coraz lepsze, sprytniejsze rozwiązania. Wszyscy podlegamy jej prawom. Jednak..czy lepsze zawsze znaczy lepsze?

Postęp, jaki uzyskaliśmy to obosieczny miecz. Cywilizacja, którą stworzyliśmy, od kiedy zaczęliśmy krzesać ogień zaczęła rządzić się swoimi prawami. Nie chodzi w niej już o jednostkę, zresztą, w żadnej ewolucji nigdy o nią nie chodziło. Może cała sztuka polega na tym, żeby ewolucja mogła pewne rzeczy jednostce wmówić. Ale cywilizacja, tworzona ludzkim umysłem, ludzką ręką, ma własne prawa. I jak każda rewolucja, ewolucja pożera własne dzieci.

Wszystko ma dobre i złe strony.

Ułatwiliśmy sobie życie. Nie przymieramy głodem. Zwalczyliśmy tyle chorób, jednocześnie tworząc tyle nowych. Nadciśnienie i rak, dzieci cywilizacji, oczywista cena, którą płacimy za postęp. Depresja, paranoja i fobie. Cena mniej oczywista, ale coraz bardziej widoczna w świecie, gdzie rada i opieka plemienia już nie istnieje, bo plemię stało się zbyt wielkie i zbyt wiele stawia na indywidualność.

Wiele pięknych rzeczy daje nam ponoć cywilizacja. Wiele ułatwia, za co jesteśmy wdzięczni.

Mam wrażenie, że naszą cywilizację toczy jednak inny rak, inna choroba. Wygoda. Rozleniwienie.

Mam wrażenie, że nasz świat, odcięty ręką betonu i prądu od natury i zieleni jałowieje. Umiera od środka.

Mam wrażenie, że przez wygodę nasz świat często jest po prostu skorupą bez wnętrza. Piękną muszą ślimaka, postawioną w gablocie. Piękną, błyszczącą, rozpadającą się bez życia w niej.

Żyjemy dłużej. Możemy poznać swojego partnera bez wychodzenia z domu. Możemy zwiedzić cały świat przez monitor, nie męcząc swoich nóg. Możemy zjeść szybko i nawet smacznie, wcale nie włączając kuchenki. Możemy zastąpić pracę naszych rąk pracą dowolnej turbiny. Możemy lecieć w kosmos, możemy się uczyć, możemy odkrywać tajemnice wszechświata. Możemy tak wiele.

Możemy tak wiele i...zarazem nic.

Przywykliśmy do wygody. Możemy, mamy możliwości, ale wolimy siedzieć przed monitorem i oglądać śmieszne obrazki, zamiast się uczyć, poznawać. Wolimy nawet poznawać, zamiast ruszyć się z miejsca.

Mamy tyle ułatwień- możemy tak wiele. Ale jednocześnie przestaliśmy żyć.

Najłatwiejsza droga wcale nie jest dla nas najlepsza. Najłatwiejsza, wygodna droga niczego nas nie nauczy. Wręcz przeciwnie, ta łatwa, wygodna droga sprawi, że jałowiejemy. Sprawi, że nasze życie przestanie mieć znaczenie dla nas samych. Ta wygodna droga sprawi, że nie nauczymy się niczego o sobie, nie poznamy swoich granic.

Wygoda sprawi, że staniemy się jeszcze głupsi, niż ktokolwiek mógł założyć.

My jako jednostki. My, jako społeczeństwo.

Cywilizacja wytworzyła tyle pozornych wspaniałości- jednocześnie tyle nam odbierając.

Czasem, gdy wędruję po ulicach patrzę i zastanawiam się- ilu z ludzi przetrwałoby gdyby odebrać im prąd, wygodne ubrania, ich smartfony, które myślą za nich? Ilu z nich potrafiłoby ze sobą porozmawiać, tak naprawdę porozmawiać bez klikania w ikony? Ilu z nich umiałoby zasadzić roślinę i sprawić, żeby rosła, sprawić, że y ich wyżywiła, gdy zabrakłoby sklepu? Ile z nich dostaje paranoi, gdy nie ma dostępu do wi-fi? Ilu z nich potrafiłoby stworzyć jedzenie, przetrwać przy wielkiej zagładzie, jakimś totalnie odrealnionym, pozornie pochodzącym z science- fiction krachu cywilizacji? Ilu z nich potrafiłoby przemieścić się z miasta do miasta, nie jeżdżąc samochodem, a polegając na własnych nogach?

Wielu pewnie by poległo, wielu rozpieszczonych, nie myślących na co dzień o czymkolwiek innym, niż prestiż społeczny, niż problemy z dziewczyną, problemy z własną depresją.

Jasne, także wielu, gdyby musiało, zrobiłoby to. Wielu by przetrwało.

Jednak nie o to mi chodzi. Czasem we własnej głowie zakładam kataklizm albo wojnę, zastanawiam się, jak my byśmy przetrwali. Ale nie o to chodzi. Wojna, krach cywilizacji, którą znamy, może zdarzyć się zawsze, może nie zdarzyć się nigdy. Nie o to mi chodzi.

Chodzi mi o nasze rozpieszczenie. O wygodę.

Jeśli nie muszę, nie zrobię.

Nie przejdę pieszo drogi do domu z pracy czy z uczelni, skoro mogę jechać tramwajem. Nie spotkam się z przyjacielem, jeśli mogę z nim porozmawiać przez swojego smartfona czy na fejsie, nie wychodząc z domu.

Nie muszę więc...

Rozleniwienie. A w życiu nie chodzi o „muszę”. W życiu chodzi o „chcę”.

I tego chcenia nam coraz bardziej brakuje przez wygodę.

Nie chcemy wkładać w życie pierwotnego trudu. Rozbestwiamy się, mając wszystko podane na tacy. Wszystko.

Całe nasze życie zaczynamy nieraz przez to sprowadzać do restauracji typu fast food.

Nasze związki z innymi ludźmi nawet są jak połykanie szybkiego hamburgera w sieciówce ze znanym logo. Poznajemy się przez internet, nie twarzą w twarz, wypisując listę wymagań i możliwości, zamiast poznać człowieka. Rozmawiamy ograniczając się do słów na monitorze, zamiast spojrzeć w oczy, zrozumieć gest, grymas. Gdy mamy się wysilić dla kogoś, gdy zaczynają się problemy, uciekamy.

Nie przywykliśmy do wysiłku. Społecznie, nie przywykliśmy do wysiłku, tylko do wygody. Szybkie jedzenie, szybki seks, szybka emocja, która nasyci od razu- ale nie starcza na długo. Emocja wygodna i prosta. Emocja dostępna wszędzie, nie ta to inna.

Wygoda i lenistwo.

Nie wysilimy się żeby poznać drugiego człowieka, żeby się w niego wsłuchać. Gdzieś zgubiliśmy wysiłek, żeby wsłuchać się w świat, skoro nasza cywilizacja zalewa nas zewsząd szumem informacji, zalewa nas propozycjami, podtyka tyle pod nos. Stale hałas. Ale gdzie w tym prawdziwy dźwięk? Gdzie w tym wsłuchanie się w świat?

Trzeba się wysilić. A nam się nie chce. Szum wielu dobrze to zastępuje.

Nie wsłuchamy się w świat. Zamienimy wysiłek własnych nóg i tyleż pięknych widoków w głębokim lesie na prostą wędrówkę samochodem.

Co zrobiliśmy ze swoim życiem?

Gdzie zgubiliśmy swój wysiłek?

Gdzie zgubiliśmy siebie?

Wszystko jest wygodne.

Nie cierpimy głodu, nie musimy wychodzić z domu, żeby kogoś poznać, nie musimy polegać na sobie, starczy, że póki cywilizacja nie runie, polegamy na rzeczach.

Unikamy bólu, nawet borując ząb żądamy znieczulenia, ułatwiając sobie, tak, że nasze ciało nie poznaje bólu. Nie umie sobie z nim radzić. Bez bólu jest wygodniej. Unikamy bólu duszy, ciała, bo pozwala nam na to świat. Bez tego jest wygodniej, ale i bez bólu niczego się nie nauczymy.

Wszystko proste, ułatwione, wygodne. Rozmowy, emocje w emotikonach, mleko prosto z kartonu, obrane pomarańcze w sklepach, bo nawet ich nie chce się nam obierać ze skórki i zamiast tego pakujemy je w plastik, zatruwając znów planetę, swoje miejsce życia smrodem produkcji polipropylenu.

Zatruwamy planetę swoją wygodą.

Zatruliśmy też siebie i siebie w tym zgubiliśmy.

Bo gdzieś tam, zamknięci w mrowiskach miast, gdzieś tam w spalinie i raku, który jest oczywistą ceną za nasze wygodnictwo, tęsknimy za prostą życia. Gdzieś tam w środku jesteśmy głodni tego, czego nie potrafi dać nam współczesny świat. Gdzieś tam w środku czujemy, że w naszej wygodzie czegoś nam cholernie zabrakło. Że w tym pędzie coś się zgubiło, gdzieś w betonowej dżungli czuć nie tylko zapach najnowszych perfum, ale i zapach rozkładu. Rozkładu nas samych.

Gdzieś tam w środku tęsknimy za zmęczeniem nóg. Gdzieś tam w środku tęsknimy za trudem bycia razem z drugim człowiekiem, bycia całkowicie i dosadnie. Gdzieś w tam w środku tęsknimy za wysiłkiem.

Świat był kiedyś lepszy, mówimy,marząc o innym życiu. Być może, marząc o zieleni. Marząc o patrzeniu, jak w ogrodzie wzrasta praca naszych własnych rąk. Być może, gdzieś tam tęskniąc za światem, którego nie znamy, ale który mamy zapisany w duszy, mamy zapisany w kodzie naszego serca.

Bo po coś mamy ręce i nogi. Po coś istniejemy.

Czasem mam wrażenie, że cywilizacja, stały dostęp wszędzie i zawsze, stały dostęp do sztucznej żywności, stale podsuwanie nam wszystkiego pod nos nam te nogi i ręce odebrała. Jakbyśmy zapomnieli, że one w ogóle istnieją.

Nasza cywilizacja, nasze społeczeństwo to społeczeństwo wygody. To społeczeństwo leniwe i znudzone.

A czy można być szczęśliwym, nudząc się? Za dużo wtedy myślimy. Mamy zdrowie ciało ( chyba że na nas trafiła cena otyłości, raka albo nadciśnienia za wygodę), zapewniają nam to apteki, mamy zastępniki na wszystko, szybkie kontakty, szybkie jedzenie, wszystko podane pod nos. Nudzimy się. Zaczynamy, być może wtedy za dużo myśleć. Zaczynamy szaleć.

Człowiek bez wysiłku jest człowiekiem szalonym. Nasze społeczeństwo to społeczeństwo smutku i szaleństwa. Nasze społeczeństwo, nasza cywilizacja to szalone miejsce, w którym wymyśla się setki idei z wygody, z nudy, przez które walczymy ze sobą, ćwicząc pierwotne instynkty, wobec których kłamiemy, że całkiem się ich wyzbyliśmy.

Gdy jest nam za wygodnie, gdy się nudzimy, wariujemy. Wymyślamy setki chorób duszy. Wymyślamy zagubienie. Wymyślamy kolejne fobie. Wymyślamy zaburzenia odżywiania, gdy mamy za dużo jedzenia. Cywilizacja wygody wymyśliła nam zagubienie, które wyśliło choroby, które stały się faktem.

Rak, anoreksja, depresja, nadciśnienie. Cena za wygodę.

Samotność, głód emocji, wymuskane ciała, które nie przeżyłyby tygodnia, gdyby miały polegać na samych sobie.

Idee wielu bogów którzy walczą ze sobą, wegetarianizm, moda, moralność która wielu żyjącym kiedyś zdawałaby się być luksusem.

Zgubiliśmy się w tym wszyscy. Ciekawe, kiedy w tej naszej cywilizacji upadniemy, całkiem upadniemy na kolana?

Nie wierzę, że jest ratunek dla naszej cywilizacji.

Ba, mam nawet pewność, dziwną pewność, że w końcu musi się załamać. Nie ma ratunku dla tego, co czyni ze światem i z nami wygoda społeczna.

Ale być może, jest ratunek dla jednego człowieka. Dla mnie, dla ciebie.

Jesteśmy w tym wszyscy malutcy. Nie uciekniemy od tego, co stworzyło społeczeństwo z którego się wywodzimy. Nie zmienimy go. Nie zmienia się toku ewolucji. Nie cofa się jej.

Nie cofniemy tego co w nas. Nie wyciągniemy z siebie wtyczki prądu, nie zmniejszymy swojego uzależnienia. Każdy z nas nie kupi ziemi, nie założy zwierzęcej skóry.

Nie zmienimy tego, gdzie żyjemy.

Ale możemy zmienić coś w sobie.

Możemy zacząć chcieć. Możemy zacząć się wysilać. Możemy odrzucić wygodę. W każdym sensie.

Możemy odrzucić wygodę, nudę, lenistwo.

Możemy czasem przewędrować świat na swoich nogach. Możemy znaleźc cel. Możemy wstać o poranku i nie przywykać do świeżej kawy. Możemy poszukać prostoty.

Możemy po prostu się bronić, zachować resztki siebie i swoich prawdziwych pragnień w obliczu milionów rzeczy, które podaje nam ułatwiony świat i które chce nam wmusić.

Możemy zachować swoją hardość i umiar, możemy twardnieć zamiast mięknąć jak ciepły wosk, który topi się przy natłoku informacji i rzeczy.

Możemy umniejszyć i tak odkryć wielkość, gdy staniemy na górze, którą nazwiemy domem.

Nie chcę być wygodnickim człowiekiem w cywilizacji, która daje tyle wygód.

Nie chcę się w tym zgubić.

A ty?

Wiadomym dla mnie jest, że wielu z nas trudzi się cholernie w życiu. Wiadomym jest, że wielu z nas ma wspaniałe, dobre związki, fajne życie i przerzuca gnój na polu albo pracuje w sadzie. Wiadomym jest, że wielu jest wcale nie pogubionych i szczęśliwych. Gdyby ktoś nie zrozumiał, chodzi mi o szeroko pojęte zjawiska społeczne, które dotyczą nas wszystkich po kolei i przed którymi nie uciekniemy, nawet jeśli mamy chatę w lesie, nie mamy dostępu do internetu i żyjemy w świetnym związku z kimś, przy kim nieraz dostajemy kurwicy i musimy się wysilać. To gdyby ktoś miał wątpliwości i chciał się zaraz bronić „ale przecież ja ...” XD ( uderz w stół?). To takie wyjaśnienie, jeśli ktoś nie załapał XD